سینما حقیقت 16 آذر 1395 ساعت 22:15 http://www.irandocfest.ir/fa/news/2319/چالش-انتخاب-فیلم-های-مستند-بلند-بخش-مسابقه-ملی-جشنواره-سینماحقیقت-روایت-مهرداد-زاهدیان -------------------------------------------------- عنوان : چالش انتخاب فیلم‌های مستند بلند بخش مسابقه ملی جشنواره «سینماحقیقت» به روایت مهرداد زاهدیان -------------------------------------------------- مهرداد زاهدیان عضو هیات انتخاب بخش مسابقه ملی مستندهای دهمین جشنواره سینماحقیقت، یادداشتی را پیرامون چگونگی انتخاب آثار و کیفیت فیلم‌های این دوره از جشنواره به رشته تحریر درآورده است که از نظرتان می‌گذرد: متن : کار گزینش مستندهای بلند جشنواره با تماشای 103 فیلم رسیده به این بخش آغاز شد، اما مرحله ای پیش از دیدن فیلم ها برای هیات انتخاب وجود دارد و آن رسیدن به معیارهایی مشخص برای ارزیابی و سنجش فیلم هایی است که به دبیرخانه جشنواره تحویل داده شده اند. برای تعیین معیارها در زمینه انتخاب ۳۰ فیلم از بین فیلم های رسیده به جشنواره، جلسات بحث و گفت و گویی با حضور گروه سه نفره هیات انتخاب برگزار شد. حاصل جلسات آگاهی از نظرات یکدیگر و دستیابی به نکاتی بود که چارچوبی اساسی برای شیوه برگزاری جشنواره و ملاحظات آن محسوب می شود. براساس جمع بندی صورت گرفته در این جلسات، قرار بر آن شد تا فیلم هایی که واجد ارزش های سینمای مستند هستند، مورد توجه قرار بگیرند و اگر فیلمی کم وبیش واجد این شرایط بود آن را در بخش مسایقه بگنجانیم. در اصل شیوه هیات انتخاب ایجابی است، به این معنا که ابتدا همه فیلم ها مدنظر هستند، بعد که فیلم ها بررسی می شوند هر کدام که دارای ارزش های لازم باشند، انتخاب می شوند و این برخلاف شیوه داوری است که شیوه ای سلبی است. در شیوه انتخاب همه فیلم ها داخل هستند و آرام آرام کنار گذاشته می شوند تا در نهایت فیلم های برگزیده مشخص می شوند. تعداد فیلم های انتخاب شده نیز به محدودیت های زمانی جشنواره بستگی دارند و اگر باکس نمایش فیلم ها جایی برای فیلم های بیشتر داشت به سراغ فهرست رزرو رفته و آن فیلم ها به مجموعه اضافه می شوند. به این ترتیب، فهرست ۲۷ تایی فیلم ها شکل گرفت و پس از بازنگری فیلم ها، این فهرست به ۳۰ اثر افزایش یافت. هیات انتخاب توجه ویژه ای به فیلم های مستقل داشت. تعریف از فیلم مستقل در اصل یافتن استقلال در نگاه فیلمساز بود. به این معنا که امکان آن وجود داشت فیلمی با حمایت مالی سازمان یا مرکزی ساخته شده باشند، اما کارگردان نگاه خود را به موضوع حاکم کرده است. به طور مثال در بین فیلم هایی که انتخاب کرده ایم، فیلمی بود که نهادی از ساختش حمایت کرده بود، ولی در عمل فیلمی که ساخته شده بود در تصدیق نظرات آن نهاد حرکت نمی کرد، بلکه فیلمساز دنبال مساله خودش در فیلم بود. اگر بخواهیم به لحاظ تکنیکی فیلم ها را بررسی کنیم، ابتدا باید این را مدنظر قرار دهیم که معمولا در جشنواره ها چهار تا پنج فیلم خیلی خوب می توان پیدا کرد. منظور از فیلم خیلی خوب را نیز چنین می توان شرح داد: اول طرح و برنامه دقیقی برای فیلم وجود دارد، دوم تیم اجرایی را دقیق انتخاب کرده اند، سوم به لحظه ها و صحنه ها خوب فکر کرده و دقیق شده اند. در میان آثاری که به جشنواره امسال رسیده بود، اگر آن چند فیلم شاخص را کنار بگذاریم، به یک گروه از فیلم ها می رسیم که با یک طرح دقیق و برنامه ریزی مشخص جلو نرفته بودند. طبیعتا این طرح و برنامه نه فقط در مورد ملاحظات ماهوی فیلم است، بلکه ملاحظات فنی و تکنیکال را هم شامل می شود. به نظر می رسد آن گروه از فیلم ها در این ماجرا خیلی دقت و حساسیت برای ساخت شان به خرج داده نشده بود. نکته دیگر، تاثیر ساخت فیلم ها با دوربین دیجیتال است. علم دیجیتال، شلختگی را به سینمای مستند تحمیل کرده است. به هر حال مواد خام اولیه خیلی گران نیست و فیلمساز می تواند هر قدر می خواهد تصویر بگیرد. این باعث می شود نوعی شلختگی در کارها به وجود آید. تاثیرات برخی شرایط اکران و نمایش فیلم های مستند را هم می توان در مستندهای بلند مشاهده کرد. به این ترتیب که بعد از آن که اعلام شد فیلم هایی می توانند در جشنواره فیلم فجر حضور پیدا کنند که مدت زمان آن ها بالای ۶۰ دقیقه باشد، بسیاری از مستندسازان تلاش کردند به هر ترتیب که هست زمان فیلم خود را به بالای 60 دقیقه برسانند. دیگر عامل تاثیرگذار تشکیل گروه هنر و تجربه است. در این گروه هم زمان فیلم ها برای نمایش باید بالای ۴۰دقیقه باشد. از این رو فیلمسازان مستند ما علاقه مند شده اند زمان فیلم های شان را به بالای ۶۰ دقیقه برسانند. نتیجه چنین می شود که ما با فیلم هایی مواجه می شویم که ظرفیت فیلم های ۴۰ دقیقه ای یا میان مدت و حتی کوتاه مدت را داشتند، اما فیلمساز تلاش کرده زمان آن را گسترش بدهد تا بتواند فرصت نمایش فیلمش را در جشنواره فجر یا گروه هنر و تجربه پیدا کند. سوژه هایی هم که در مستندهای امسال ساخته و پرداخته شده بودند، متنوع اند. پرتره فیلم های مشاهده گر اجتماعی از بحث اعتیاد تا کارتن خوابی، همگی موضوعاتی است که در فیلم های امسال مورد توجه سازندگان بودند.