۰
چهارشنبه ۲۵ آذر ۱۳۹۴ ساعت ۱۹:۰۷
نقد علي نعيمي بر فیلم مستند «مردي با جين آبي» ساخته جواد توانا

وفادار به متن و خوش ریتم

مستند «مردي با جين آبي» ساخته جواد توانا يك اثر بلند درباره زندگي رئيس فدراسيون جانبازان و معلولين كشور است.
وفادار به متن و خوش ریتم
محمود خسروي وفا كه ساليان متمادي در اين سمت مشغول فعاليت است به گمان فيلمساز آنقدر زواياي پيدا و پنهان در زندگي‌اش وجود داشته است كه تصميم به ساخت اثري با محوريت شخصيت او بگيرد. «مردي با جين آبي» از يك اصول اوليه در ساخت مستند تبعيت مي‌كند و آن وفاداري به متن است. متن ابتدايي چنين مستندي حتي آنقدر شسته رفته و خط كشي شده است كه قهرمان قصه را در بازه‌هاي مختلف زماني مجبور مي‌كند از قالب خودش بيرون بيايد و نقشي را كه كارگردان به او ديكته كرده است به نمايش بگذارد. اين موضوع البته آنقدر توي ذوق نمي‌زند كه بخواهيم كل اثر را يك اثر سفارشي و فرمايشي قلمداد كنيم و بدون شك دغدغه‌هاي فردي فيلمساز براي ساخت چنين اثري در جاي جاي آن قابل مشاهده است. نكته ديگري كه راجع به چنين اثري مي‌توان اشاره كرد پيروي فيلمساز از يك چارچوب خشك است. اين چارچوب مي‌توانست تا حدي دست و پاي فيلمساز را ببندد و گاهي طرح مسئله را نسبت به شخصيت اصلي با احتياط پيش ببرد. براي همين در ابعاد زندگي شخصي و حرفه اي محمود خسروي وفا بيشتر از آنكه خودش روايت مي‌كند داده ديگري در دست اش نيست و تنها چيزي كه فيلمساز را نسبت به شخصيت قصه وفادار نگه مي‌دارد اسنادي است كه باز هم خود قهرمان فيلم در اختيار گروه سازنده گذاشته است. از اين رو شايد نتوان «مردي با جين آبي» را مستندي با تحقيق و پژوهش مناسب قلمداد كرد و بيشتر مستندي است پرتره با تكيه بر ابعاد مثبت زندگي رئيس يكي از موفق ترين فدراسيون‌هاي ورزشي كشور كه اين بار قرار است كمي بيشتر راجع به او بدانيم.
اين موضوع البته از خاستگاه سفارش دهنده اصلي فيلم يعني شبكه مستند و سازمان صدا و سيما مي‌آيد كه قرار نيست مستندي پرچالش روبرو شويم. شايد براي همين از ابتدا تا انتها تنها كسي كه به محمود خسروي وفا نزديك مي‌شود و او را قضاوت مي‌كند يكي از همسايه‌هاي قديمي محله كودكي اوست كه با چشمان اشكبار از ديدن دوباره او در محله قديمي شوق بسياري را در وجودش سرازير مي‌كند.
«مردي با جين آبي» تلاش قابل احترام فيلمسازي است كه سعي مي‌كند از قالب خشك يك مدير دولتي فردي با انعطاف امروزي بسازد. براي اين مهم انتخاب لوكيشن طبيعت و كوهنوردي با يك پاي مصنوعي تمام دارائي فيلمساز در مواجهه با قهرمان قصه اش است. فيلمساز آگاهانه قهرمان قصه اش را به طبيعت مي‌برد تا او را در مقابل يك چالش بزرگ قرار دهد. اينكه فارغ از فضاي مديريتي يك مدير دولتي چه نوع رفتارها و شاخصه‌هايي از خود نشان مي‌دهد تا كمي از چارچوب رسمي دور بماند. البته به اين تلاش فيلمساز بايد اضافه كنيم كوشش خوب خسروي وفا و همكاري او با فيلمساز را در توجيه اين مسئله كه اساسا هر مدير دولتي اي نياز به ساختار خشك و رسمي نيست. اين نگاه آگاهانه كه گويي به خط ربط اصلي فيلم تبديل شده بود در يكي از نماهاي انتهايي فيلم نمو پيدا مي‌كند. جايي كه محمود خسروي وفا بر روي يكي از تخته‌ سنگ‌هاي بزرگ بالاي ارتفاع مي‌نشيند و به گروه سازنده يادآوري مي‌كند كه بگذاريد تصويري با نشاط از من در ذهن باقي بماند.
اين يادآوري توسط قهرمان قصه آنقدر سايه بر روي مستند انداخته است كه هيچ گاه خسروي وفا به خودش اجازه نمي‌دهد نكات تاريكي از زندگي اش به ذهن خطور كند. البته كه اين مهم نيز در يكي از ديالوگ‌هاي مستند گفته مي‌شود كه اگر قرار باشد روزي مجدد زندگي را شروع كنم همين راهي كه تا امروز طي كرده‌ام را ادامه مي‌دهم. و اين نشان مي‌دهد فيلمساز به همراه قهرمان اصلي مستند تصميم مهمي را براي ساخت اين اثر از ابتدا گرفته اند. و آن هم نشان دادن طراوت يك مدير با نشاط است كه حتي از دست دادن يكي از پاهايش نتوانست در زندگي و مسير پيشرفتش خللي ايجاد كند.
«مردي با جين آبي» يك مستند خوش ريتم است كه كارگردان آن با انتخاب موسيقي‌هاي به موقع و تقسيم بندي فضاهاي زندگي شخصي محمود خسروي وفا اثري شسته رفته خلق كرده است كه اگرچه مي‌توانست به دنياي پر رنگ تري پا بگذارد اما ترجيح داد با رنگ آبي جين كنار بيايد. 
عضو انجمن منتقدان و نویسندگان خانه سینما
 
کد مطلب: 1537
نام شما

آدرس ايميل شما
نظر شما *